Gen. bryg. Aleksander Gabszewicz (1911-1983)

      Urodził się w 1911 r. W latach 1931 - 1934 uczęszczał do Szkoły Podchorążych Piechoty. Po ukończeniu tej uczelni ukończył kurs pilotażu w centrum wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie i został skierowany do 1 Pułku Lotniczego. W 1937 r. przeszedł kurs wyższego pilotażu. W 1938 r. został odkomenderowany w grupie pilotów IV/1 Dyonu Lotniczego na lotnisko Korpusu Ochrony Pogranicza w Sarnach. Pełnił tam służbę, której celem była osłona powietrzna wschodniej granicy.
      Latem, przed wybuchem wojny dowodził kluczem w zasadzce wystawionej przez IV/1 Dyon w pobliżu granicy z Prusami Wschodnimi. 1 września 1939 r. jako oficer taktyczny IV/1 Dyonu Myśliwskiego odniósł wspólnie z kpr. pil. Niewiarą pierwsze zwycięstwo Brygady Pościgowej zestrzeliwując He-111. Tego samego dnia popołudniu został zestrzelony i poparzony ratował się skokiem ze spadochronem.
      Aleksander Gabszewicz przedostał się do Francji. Walczył tam w składzie GCMP (Groupe de Chasse et de Marche Polonaise - Polskiego Ruchomego Dywizjonu Myśliwskiego), przydzielonego do GC III/9. 1 czerwca 1940 r. zestrzelił He-111. Objął dowodzenie Frontowym Kluczem Ga (podwójnym), po czym odszedł z nim do GC III/10, gdzie wykonywał loty aż do upadku Francji.
      Ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Brał udział w Bitwie o Anglię latając w 607 Dywizjonie Myśliwskim RAF od 11 października 1940 r. W listopadzie został przeniesiony do 303 Dywizjonu Myśliwskiego, a następnie w lutym 1941 r. do 316 Dywizjonu Myśliwskiego. Z czasem przejął w nim eskadrę, by w listopadzie zostać jego dowódcą. Funkcję tą piastował do 6 czerwca 1942 r., po czym odszedł do 11 Grupy Myśliwskiej.
      Od września jako instruktor szkolił pilotów w 58 OTU. W styczniu 1943 r. powrócił do latania bojowego jako dowódca 2 Skrzydła Myśliwskiego, by w czerwcu dowodzić już 1 Skrzydłem Myśliwskim, przekształconym w październiku w 131 Skrzydło Myśliwskie. Funkcję tą sprawował do 12 grudnia.
      2 lutego 1944 r. rozpoczął loty bojowe w amerykańskim 61 Dywizjonie Myśliwskim, z którego został szybko przeniesiony do 18 Sektora, którym dowodził od 25 lutego aż do jego rozwiązania. Od 12 lipca 1944 r. do 31 maja 1945 r. był Dowódcą Operacyjnym 131 Skrzydła. W czerwcu 1945 r. otrzymał przydział do 84 Grupy Myśliwskiej RAF. W 1946 r. dowodził lotniskiem w Coltishall.
      Po rozwiązaniu Polskich Sił Powietrznych w 1947 r. nie powrócił do kraju i pozostał na emigracji. W latach 1964 - 1969 oraz 1970 - 1982 pełnił funkcję prezesa Stowarzyszenia Lotników Polskich w Wielkiej Brytanii. W 1974 r. awansowano go na generała brygady. Aleksander Gabszewicz zmarł w 1983 r. Zgodnie z jego wolą w 1992 r. jego prochy zostały sprowadzone do Polski i rozsypane w okolicach Warszawy i nad lotniskiem w Dęblinie.
      Podczas wojny zestrzelił 9 1/2-1 1/3-3 samolotów. Był odznaczony m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, DFC, DSO i Croix de Guerre.


Źródła:

  1. Generał brygady Aleksander Gabszewicz 1911-1983; J. Misiak; Skrzydlata Polska 2'04.

POWRÓT